Co ci przychodzi na myśl, gdy słyszysz dieta łatwostrawna? Prawdopodobnie myślisz sobie o osobach z bólami brzucha, osobach starszych, czy o dzieciach. Dieta lekkostrawna może być smaczna, odżywcza i pomóc w walce z chorobą!

Z tego wpisu dowiesz się:

1. Kiedy warto wprowadzić dietę łatwostrawną (lekkostrawną)
2. U kogo dieta łatwostrawna nie jest wskazana?
3. Jakie produkty są wskazane na diecie lekkostrawnej (łatwostrawnej)?
4. Jakich produktów należy unikać na diecie lekkostrawnej (łatwostrawnej)
5. Jak wygląda łatwostrawny jadłospis? – DARMOWY JADŁOSPIS!

Kiedy warto wprowadzić dietę lekkostrawna?

Dieta lekkostrawna (a bardziej poprawnie – łatwostrawna) jest idealna dla osób cierpiących z powodu dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Dieta łatwostrawna idealnie sprawdzi się też, gdy potrzebujemy dostarczyć sporą ilość energii np. przy chorobie i niskim apetycie.

Założeniem diety lekkostrawnej jest odciążenie układu pokarmowego. Dzięki ograniczaniu błonnika oraz redukcji potraw smażonych jedzenie szybciej i łatwiej się trawi, a organizm odpoczywa.

Kto skorzysta z diety lekkostrawnej?

• osoby osłabione, ze stanami zapalnymi – mniej energii na trawienie, łatwiejszy dostęp energii potrzebnej do regeneracji
• osoby z objawami ze strony układu pokarmowego – dieta lekkostrawna ogranicza zaleganie, dzięki czemu może ograniczać uczucie pełności, nudności, wymioty, czy biegunki związane z wychodzeniem z restrykcyjnych zaburzeń odżywiania lub z chorób układu pokarmowego
• osoby starsze, mające problem z gryzieniem, osoby z urazami jamy ustnej – pokarmy w diecie łatwostrawnej są miękkie

Kiedy warto rozważyć dietę lekkostrawną?

• choroby zapalne żołądka i jelit:
  • choroba Leśniewskiego-Crohna
  • wrzodziejące zapalenie jelita grubego
• choroby jamy ustnej (miękki pokarm chroni przed dodatkowym podrażnieniem)
• nowotwory przewodu pokarmowego (np. przełyku, jamy ustnej, żołądka – taka dieta ułatwia przyjmowanie pokarmu nawet przy zwężeniach i zmniejsza ból)
• stany zapalne błony śluzowej żołądka i jelit (błonnik jest wskazany dla zdrowia, ponieważ podrażnia układ pokarmowy i stymuluje go do ruchu. niestety w stanach zapalnych podrażnienie może powodować objawy bólowe, dlatego warto jest ograniczać twarde pokarmy bogate w błonnik)
• choroby infekcyjne z gorączką (gorączka bardzo często jest związana z mniejszym apetytem, a dieta lekkostrawna nie wymaga aż takiego wysiłku. Posiłki mają mniejszą objętość i wymagają mniej wysiłku do trawienia)
• zapalenia płuc oraz opłucnej o ostrym przebiegu (przy chorobach płuc i ograniczonej możliwości oddychania ograniczenie wysiłku związanego z żuciem i jedzeniem może chronic przed rozwojem niedożywienia)
• przewlekłe choroby układu oddechowego przebiegające z rozedmą
• zaburzenia krążenia płucnego (zawał)
• osoby chore długo leżące
• rekonwalescencja po zabiegach chirurgicznych
• dla osób w podeszłym wieku

U kogo dieta łatwostrawna nie jest wskazana?

Dieta lekkostrawna w przeciwieństwie do wielu restrykcyjnych diet jest dietą bezpieczną. Celem diety łatwostrawnej jest zapewnienie pacjentowi odpowiedniej ilości energii oraz mikro i makroskładników. Z powodu dużego bezpieczeństwa trudno jest wskazać osoby, dla których dieta mogłaby okazać się niebezpieczna. Istnieją jednak pewne przypadki, gdzie warto zastanowić się nad lepszym bilansowaniem diety lekkostrawnej.

• U osób z prawidłową glikemią i tolerancją węglowodanów nie ma ograniczeń we wprowadzaniu diety lekkostrawnej. Natomiast w przypadku występowania insulinooporności lub cukrzycy należy również skupić się na indeksie glikemicznym. Tutaj wiele zależy od zaleceń lekarza. W kontroli pomocna jest insulina. Warto jednak wyśrodkować lekkostrawność diety i jej indeks glikemiczny. Dieta lekkostrawna ma niestety wysoki indeks glikemiczny z powodu większej zawartości przetworzonych produktów oraz gotowanych owoców i warzyw.
• U osób z zaparciami dieta lekkostrawna może mieć zbyt mało błonnika. Jeśli jednak zaparcia wynikają z chorób zapalnych jelit i pojawiają się w ich zaostrzeniu, zwiększanie ilości błonnika jest strzałem w kolano.

Jakie produkty są wskazane na diecie lekkostrawnej?

• półtłuste i chude produkty mleczne zalecane na diecie lekkostrawnej np:

  • jogurt, kefir, maślanka 2%
  • mleko 1,5-2% (o ile tolerujesz laktozę)
  • sery twarogowe
  • twarogi sernikowe (UWAGA! niektóre z nich są dość tłuste – lepiej czytać skład.)
  • sery żółte (podpuszczkowe) – wybieraj te o mniejszej zawartości tłuszczu np. ser piórko. I pamiętaj że 1 plasterek tłustego sera na kanapce raczej nikomu nie zaszkodzi.
  • masło (fajne źródło łatwo przyswajalnych tłuszczy MCT)
  • serki homogenizowane,
  • skyry, kwargi
  • jogurty greckie – chude

 

• pieczywo zalecane na diecie lekkostrawnej:

  • chleb pszenny
  • chleb graham
  • bułki białe np. kajzerka, poznańska
  • biszkopt
  • pieczywo cukiernicze

• inne produkty zbożowe zalecane na diecie lekkostrawnej:

  • ryż biały, wafle ryżowe, makaron ryżowy, mąka ryżowa
  • płatki kukurydziane, chrupki, wafle, mąka itd.
  • kasza manna i jej przetwory np. placuszki
  • kasza jęczmienna
  • makaron nitki
  • groszek ptysiowy

 

• ziemniaki gotowane, chrupki ziemniaczane, prażynki (np. takie z lidla bez dodatku tłuszczu) zalecane na diecie lekkostrawnej

• warzywa zalecane na diecie lekkostrawnej:

  • powinny być młode, soczyste i raczej miękkie
  • marchew – gotowana lub tarta
  • buraki gotowane
  • dynia
  • kabaczki
  • pietruszka – gotowana lub tarta
  • patisony
  • seler
  • pomidory – bez skórki
  • soki
  • sałata
  • surowe ogórki bez skórki – dodatek do kanapki

• owoce zalecane na diecie lekkostrawnej:

  • winogrona bez pestek
  • owoce jagodowe np. jagody, borówki, truskawki
  • cytrusy – ale np. grejpfrut bez tej białej skórki
  • brzoskwinie
  • morele
  • banany
  • mango
  • jabłka pieczone, gotowane, kompoty
  • melon
  • mango
  • wiśnie
  • kiwi

 

• mięso i jego przetwory zalecane na diecie lekkostrawnej

  • chuda cielęcina
  • młoda wołowina
  • królik
  • kurczak
  • indyk
  • pulpety mięsne
  • budynie

• ryby zalecane na diecie lekkostrawnej:

  • dorsz
  • karp
  • pstrąg
  • sola
  • morszczuk
  • karmazyn
  • sandacz
  • flądra
  • lin
  • okoń
  • szczupak
  • mintaj
  • leszcz

 

• tłuszcze zalecane na diecie lekkostrawnej:

  • oleje roślinne dodawane na surowo: rzepakowy, sojowy, słonecznikowy, lniany
  • do duszenia i gotowania: rzepakowy i oliwa
  • smażenie nie jest wskazane, jeśli już to na suchej patelni lub z małą ilością rzepakowego lub oliwy

• inne:

  • tofu,
  • mleka roślinne
  • kisiele
  • budynie
  • galaretki
  • kompoty
  • bezy
  • sulfety

• Przyprawy zalecane na diecie lekkostrawnej

  • kwasek cytrynowy
  • sok z cytryny
  • cukier (w rozsądnych ilościach)
  • pietruszka
  • zielony koper
  • majeranek
  • rzeżucha
  • melisa
  • ocet
  • sol
  • pieprz ziołowy
  • suszone warzywa
  • bazylia
  • tymianek
  • kminek

 

• dania gotowe:

  • rosół jarski (ew. z cielęciny
  • zupa jarzynowa
  • zupa ziemniaczana
  • zupy mleczne
  • zupa pieczarkowa
  • zupy krem z warzyw np. dyniowa, pomidorowa, marchewkowa, cukiniowa

 

Jakich produktów unikać na diecie lekkostrawnej?

Jeśli z powodu choroby przewlekłej, musisz stosować dietę lekkostrawną przez długi okres czasu pamiętaj, że najważniejsze jest Twoje samopoczucie. Obserwuj swoje ciało i testuj, które produkty i w jakich ilościach są dla Ciebie (nie)bezpieczne. Poniższa lista produktów niewskazanych pokazuje potrawy, które najczęściej powodują występowanie nieprzyjemnych objawów. Może się jednak okazać, że ty możesz bez negatywnych konsekwencji jeść niektóre z nich.

• tłuste produkty mleczne nie wskazane na diecie lekkostrawnej

  • serki topione
  • twaróg sernikowy w dużych ilościach – niektóre mają więcej tłuszczu – czytaj skład.
  • tłuste twarogi
  • jogurt naturalny tłusty
  • jogurt grecki
  • ser feta
  • serki „do smarowania” np. almette > ale można spróbować bielucha lekkiego 🙂
  • śmietany – do zabielania zup możesz użyć jogurtu lub mąki

• pieczywo nie wskazane na diecie lekkostrawnej:

  • chleb żytni świeży
  • chleb razowy
  • pieczywo chrupkie żytnie
  • pieczywo z otrębami

• inne produkty zbożowe przeciwskazane na diecie lekkostrawnej:

  • płatki owsiane górskie (błyskawiczne po ugotowaniu są okej)
  • grube makarony i makarony razowe
  • otręby

 

• ziemniaki pieczone, ziemniaki smażone, frytki, chipsy są przeciwskazane na diecie lekkostrawnej

• placki ziemniaczane
• krokiety

 

• warzywa przeciwskazane na diecie lekkostrawnej:

  • strączki: fasola, ciecierzyca, soczewica – mają właściwości wzdymające, mogą powpdować gazy i wzdęcia = objawy bólowe. Można spróbować niewielkie ilości np. 2-3łyżki ciecieżycy lub fasoli z puszki
  • kalafior, brokuł, cebula, por – również wzdymające, ale można spróbować w małych ilościach i dobrze ugotowane
  • surowa kalarepa
  • rzodkiewki

 

• owoce nie zalecane na diecie lekkostrawnej:

  • gruszki
  • czereśnie
  • daktyle

 

 

• mięso i produkty mięsne nie zalecane na diecie lekkostrawnej

  • Tłuste mięsa
  • gęsi
  • kaczki
  • baranina
  • Podroby
  • Wątróbka, serce, płucka
  • Kiełbasy
  • Kaszanki
  • Parówki (te drobiowe są okej od czasu do czasu)
  • Mięsa smażone
  • Mięsa panierowane
  • Boczek
  • Golonka

• ryby nie zalecane na diecie lekkostrawnej

  • Ryby tłuste, smażone, w panierce
  • Ryby wędzone np. Makrela wędzona
  • Ryby w oleju, w śmietanie np. Śledź lub tuńczyk w oleju
  • węgorz
  • karp
  • łosoś
  • sum

• tłuszcze nie zalecane na diecie lekkostrawnej

  • Olej palmowy
  • Olej kokosowy
  • Tłuszcze utwardzane
  • Tłuszcze poddane smażeniu
  • smalec
  • słonina
  • łój

 

• inne nie zalecane na diecie lekkostrawnej

  • Jaja na twardo
  • sosy i wywary mięsne
  • czekolada
  • chałwa
  • mocna kawa i herbata

 

• Przyprawy przeciwskazane na diecie lekkostrawnej

  • pikantne przyprawy: pieprz, papryka ostra
  • ocet
  • curry
  • musztarda
  • ziele angielskie
  • liść laurowy
  • gałka muszkatołowa
  • gorczyca

 

• dania gotowe nie zalecane na diecie lekkostrawnej

  • Fastfood
  • Chipsy (mała ilości tych o niskiej zawartości tłuszczu np. Lays oven backed  jest okej
  • Bigos
  • fasolka po bretońsku
  • „Kuchnia polska” czyli tłuste i smażone produkty np. Schabowy, mięsa z grilla
  • tłuste ciasta (np. karpatka, babka piaskowa, keks, ciasta na mąkach orzechowych)
  • torty z kremem

Jak wygląda łatwostrawny jadłospis? | DARMOWY JADŁOSPIS

darmowy jadłospis Klik!

założenia diety lekkostrawnej są proste: bazujemy na produktach z małą zawartością błonnika oraz unikamy produktów zalegających. Jak to zrobić?

• Obieraj owoce i warzywa ze skórki – to tam znajduje się najwięcej błonnika
• Poddawaj owoce i warzywa obróbce – idealnie sprawdzi się tarcie, gotowanie czy podsmażanie Pyszną propozycją jest kompot z owoców lub papryka i marchewki w ziołach i oliwie prosto z piekarnika
• Gotuj owoce i warzywa na miękko – taka „papka” zawiera bardziej rozdrobniony błonnik co ułatwia naszym enzymom proces trawienia. Idealnie sprawdzą się różnego rodzaju pasty lub zupy krem np. z dyni, kalarepy lub marchwi
• zmiękczaj potrawy dzięki dodatkowi namoczonej bułki lub ubiciu piany z jajka
• staraj się gotować na parze lub w wodzie. Dobrym pomysłem jest też smażenie bez tłuszczu czy pieczenie w naczyniu żaroodpornym lub pergaminie
• aby zwiększać kaloryczność możesz zagęszczać zupy zawiesiną z mąki oraz wody

Warzywa i owoce to twoi przyjaciele!

• Miksuj lub blenduj – warzywa i owoce są wspaniałym źródłem witamin i minerałów! Dlatego nawet ograniczając błonnik warto je mieć w swojej diecie.
• Nie musisz całkowicie ograniczać surowych warzyw ani owoców 🙂 Dobrą propozycją są banany, czy mango na surowo. A z warzyw świetnie sprawdzi się sałata czy surowy ogórek na kanapce!
• Usuwaj pestki i raczej ograniczaj warzyw i owoców z małymi pestkami np. winogrona, czy granat

• Wybieraj raczej jasne pieczywo. Jeśli wolisz ciemne, dobrym rozwiązaniem może być graham z niewielkim dodatkiem ziaren. Tu jednak równie dobrym pomysłem jest pachnący chleb pszenny lub chrupiąca kajzerka (oczywiście jeśli nie masz nietolerancji glutenu)
• Unikaj nie przerobionych ziaren np. płatków owsianych górskich. Tutaj znacznie lepiej sprawdzą się płatki błyskawiczne – oczywiście po ugotowaniu. I nie zapominaj o dodatku białka i tłuszczu np. jogurtu do owsianki!
• Dobrym pomysłem jest wprowadzenie do diety płatków kukurydzianych, kaszy manny, kaszy bulgur, czy kaszy jaglanej. Są one delikatniejsze od kaszy gryczanej czy pęczak.

• Unikaj smażenia. Tłuszcze dodawaj na surowo, pod koniec gotowania zup, do sałatki w ilości 1-2 łyżeczki na porcję
•  Doskonale sprawdzi się oliwa lub zwykły olej rzepakowy
• Jeśli masz problem z jedzeniem odpowiedniej ilości kalorii, a twoją masa ciała spada, spróbuj dodatku masła i olejów do każdego dania. Masło i inne tłuszcze mleczne wchłaniają się łatwo. I być może w Twoim przypadku sprawdzi się tłusty nabiał

Założenia diety lekkostrawnej w skrócie:

• Białka 15٪
• tłuszcze 30%
• węglowodany 55%
• Błonnik do 20g
• Woda minimum 1.5 l
• niedozwolone jest smażenie – oleje dodajemy na surowo

Pamiętaj o tym, że Twoja dieta powinna być miękka. Dlatego powinieneś/powinnaś wybierać te bardziej przetworzone produkty np. Gładkie masło orzechowe zamiast orzechów, czy białe pieczywo zamiast pełnoziarnistego. Na szczęście nie musisz ścisłe trzymać się zaleceń. Testuj różne produkty i obserwuj reakcję swojego ciała. Być może produkty zakazane wcale nie będą ci szkodzić 🙂

 

W kolejnych wpisach wyjaśnię Ci w jaki sposób podbić kaloryczność diety z wykorzystaniem produktów dostępnych w każdym sklepie, a także za pomocą ONS.

 

Twoja A.

 

 

na podstawie:

• Dietetyka żywienie zdrowego i chorego człowieka – Helena Ciborowska str. 236-242
• Dietetyka kliniczna – Marian Grzymisławski